UTWORY LITERACKIE o MAZEPIE

Jules de Rességuier1    m056286_0004355_p

M A Z E P A “

Nieujarzmiony syn ukraińskich borów

W locie swym do afrykańskich podobny wichrów

Ucieka, a ciało mu piana obmywa

Wzrok niezdolny objąć ziemi, co przebywa

Serce jego rwie się ku brzegom dalekim

Rzekom, jarom, skałom, i już wkrótce wśród nich

Bieży, coraz szybciej, niczym ognia podmuch.

Wśród boru dla ludzi niedostępnego

Jego grzbiet brzemienia nie zaznał żadnego.

Lecz cóż to spoza grzywy przeziera skrycie

Jakież juki żywe na swym grzbiecie niesie?

Nie sposób rozpoznać w jednej chwili mgnieniu

Co takiego dźwiga w rączym swoim mknieniu Czytaj dalej

SPUŚCIZNA LITERACKA MAZEPY

I W A N    M A Z E P A   Portret_Mazepa

W i e r s z e ,   l i s t y   i    d o k u m e n t y

/Spuścizna piśmiennicza Iwana Mazepy obejmuje utwory poetyckie,

prywatną korespondencję z Motrią Koczubejówną i jej ojcem Wasylem, wreszcie pisma polityczne. Na te ostatnie składają się listy do osób z życia publicznego (króla Stanisława Leszczyńskiego, cara Piotra I, posła moskiewskiego przy polskim dworze, pułkownika starodubowskiego Iwana Skoropadskiego, późniejszego ostatniego hetmana, referendarza koronnego Stanisława Mateusza Rzewuskiego, starosty ułanowskiego Jana Piasoczyńskiego) oraz hetmańskie rozporządzenia zw. Uniwersałami. „Dumę z ok. 1698 r. dołączył Koczubej do swych zeznań przeciw Mazepie jako swoisty literacki corpus delicti antymoskiewskich przekonań hetmana, a wydał Dmitrij Bantysz-Kamienski w „Istocznikach Małorossijskoj istorii”, cz. II, Moskwa 1859, ss. 109-110. „Pieśń o czajce” z końca XVII wieku przypisał Mazepie anonimowy autor „Istorii Rusow” z przełomu stuleci XVIII i XIX. W przetworzonej formie, z dodanym motywem wędrownych handlarzy solą zw. Czumakami, weszła ona do miejscowego folkloru. W przypadku „Psalmu”, zachowanego w śpiewniku tymczasowego hetmana Pawła Połubotoka, autorstwo Mazepy nie jest bezsporne, ale wskazywałyby na nie pewne cechy stylistyczne. Wiersz o Iwanie Samojłowiczu przytoczył w swej kronice „Letopis sobytij w Jugo-Zapadnoj Rossii”Samojło Wełyczko, podając, że powstał on po obaleniu hetmana, a więc w roku 1687, w kręgu jego najbliższych współpracowników. A jedyną osobą z tego grona piszącą wiersze był Mazepa. Przekłady trech pierwszuch utworów dokonałem w oparciu o: Iwan Mazepa „Pysannja”, Krakiw-Lwiw 1943, a czwartego na podstawie publikacji „Iwan Mazepa”, Kyjiw 1992. Również listy miłosne do Motrii wykorzystane zostały jako załą cznik do donosu jej ojca, a wydał je wspomniany Dmitrij Bantysz-Kamienski. Ja tłumaczę je za podaną wyżej edycją pism Mazepy. List do Stanisława Leszczyńskiego oraz korespondencję z Wasylem Koczubejem przytaczam za Aleksandrem Przeździeckim (Atenaeum, t. I, Wilno 1842, ss. 37-40), a listy pomiędzy Mazepą a carem Piotrem I za Janem Nepomucenem Czarnowskim „Ukraina i Zaporoże czyli Historia Kozaków”, t. II, Warszawa 1854, ss. 214-217. Tłumaczenie listu do Iwana Skoropadskiego dokonane zostało na podstawie wzmiankowanej publikacji „Iwan Mazepa”./ Czytaj dalej

„IWAN MAZEPA czy JAN KOŁODYŃSKI? – – bohater i legenda obojga narodów”

Lesław Czapliński   Kopia Życzenia imieninowe dla Adama

IWAN MAZEPA czy JAN KOŁODYŃSKI? –

– bohater i legenda obojga narodów”

W Polsce Mazepa nieodparcie kojarzy się z romantycznym kochankiem, młodzieńczym bohaterem tragedii Juliusza Słowackiego. Dla Ukraińców jest przede wszystkim hetmanem Zadnieprza, wyrazicielem niepodległościowych aspiracji, co znalazło wyraz w powieściowej trylogii Bohdana Łepkiego, w międzywojennej Polsce senatora i profesora krakowskiej Wszechnicy. Wreszcie dla Rosjan stał się uosobieniem odszczepieńca i zdrajcy, który odstąpił od Piotra I i sprzymierzył się z Karolem XII, przy którego pomocy pragnął utworzyć niezależne królestwo ukraińskie. Tę jego czarną legendę utrwalili: Aleksander Puszkin w poemacie „Połtawa” oraz Czajkowski w osnutej na jego wątkach operze „Mazepa”, a na poziomie romansowo-sensacyjnym piszący po rosyjsku Tadeusz Bułharyn.

Pierwszy przekaz literacki, dotyczący jego młodzieńczych romansów, pochodzi z „Pamiętników” Jana Chryzostoma Paska, opublikowanych wszakże dopiero w roku 1836. W ustępie datowanym na rok 1662 opisał on miłosną awanturę w jaką wdał się Mazepa z żoną swego wołyńskiego sąsiada niejakiego Falibowskiego, który wraz ze swymi pachołkami zasadził się w pobliżu miejsca ich schadzki i mocno poturbował niefortunnego zalotnika, a następnie „nacudował się nad nim i namęczył, a rozebrawszy go do naga, przywiązał go na własnym koniu, zdjąwszy kulbakę i obrócił twarzą do ogona , a tyłem do głowy, ręce opak związał, nogi koniowi pod brzuch przywiązał, a potem bachmata, dosyć z przyrodzenia bystrego, potężnie zhukano, kańczugami osieczono, a jeszcze mu nagłówek ze łba zerwawszy, kilka razy nad nim strzelono. Tak tedy ów Bachmat jak szalony skoczył. (…) Mazepa też ledwie nie zdechł, a wysmarowawszy się należycie, z samego wstydu wyjechał z Polski” (Kraków 1929, ss. 417-418)i. I tę właśnie chwilę jego rozstania z krajem młodości przywołał Bohdan Zaleski w popularnej niegdyś „Dumce o Mazepie”. Z brzegu Wisły po raz ostatni ogarnia on wzrokiem panoramę Warszawy, która budzi w nim wspomnienie miłosnych podbojów, ale jego postanowienie związania swych dalszych losów z Dzikimi Polami, krajem narodzin, które miały miejsce 20 marca 1639ii w rodowych Mazepińcach koło Białej Cerkwi, jest nieodwołalne: Czytaj dalej

#LISKONIUNKTURALISTA – TWITTERATURA

#LISKONIUNKTURALISTA

@LISKONIUNKTURALISTA będzie koniunktura, bo idzie twitteratura.

@LISKONIUNKTURALISTA bez twitteratury, nie będzie koniunktury.

@LISKONIUNKTURALISTA trzeba zarobić na chleb, twitteraturze dam w łeb.

@LISKONIUNKTURALISTA twitteratura paszła won, she’s with the wind gone.

@LISKONIUNKTURALISTA przyszła moda na wiersz, twitteraturę czyta nawet polski herszt!

#MUCHAMONYLISY – TWITTERATURA

#MUCHAMONYLISY

@MUCHAMONYLISY drzemię sobie na nosie, jakie będzie tego pokłosie?

@MUCHAMONYLISY być może Lisa się obrazi, a wtedy poskarżę się Kazi.

@MUCHAMONYLISY piękny portret ma Lisa, z muchą u Kukiza.

@MUCHAMONYLISY opowiem to cioci, uśmiechem cię ozłoci!

@MUCHAMONYLISY potem znajdę takie łoże, że ci nawet papa nie pomoże.

#DAMAZGRONOSTAJEM (TWITTERATURA)

#DAMAZGRONOSTAJEM

@DAMAZGRONOSTAJEM jestem nader ponętna, to czemu mówisz, że smętna?

@DAMAZGRONOSTAJEM zjadłam dziś kaszę z pieczarkami, a ty piłeś wódkę z bananami.

@DAMAZGRONOSTAJEM poszłam dziś na spacerek, pod suknią odsłonił coś wiaterek.

@DAMAZGRONOSTAJEM podejrzany typ z Krosna, powiedział, że już wiosna.

@DAMAZGRONOSTAJEM ależ mi gorąco, sztuki zachciało mi się niechcąco.

#PEGASUSFILUTEK (TWITTERATURA)

#PEGASUSFILUTEK

@PEGASUSFILUTEK Polsko, żonko moja, czemu nie spojrzysz na twego woja?

@PEGASUSFILUTEK Polsko, w uścisku miłosnym, nawet Niemiec będzie zazdrosny!

@PEGASUSFILUTEK Polsko, nawet ty, lubisz koty.

@PEGASUSFILUTEK Polsko, Rosja cię zbiesiła, bo byłaś za miła.

@PEGASUSFILUTEK Polsko, za moją ojczyznę, zdjąłbym nawet bieliznę!

#ORZELBIALY

#ORZELBIALY

@ORZELBIALY chociam nieduży, a nawet mały, opowiadam wielkie dyrdymały.

@ORZELBIALY kiedy już podrosnę, „ojczyzno!”, krzyknę na wiosnę.

@ORZELBIALY a wy, jeśli chcecie, to śpijcie na taborecie.

@ORZELBIALY wściekły jestem znów, że już zaszedł nów.

@ORZELBIALY radę dam wam szczerą, zróbcie coś z tą aferą!

#KONPATRIOTA (TWITTERATURA)

#KONPATRIOTA

@KONPATRIOTA z miłości do ojczyzny, idę na lewizny

@SPINDOKTOR ja także kocham ojczyznę, lecz idę na prawiznę

@KONPATRIOTA nieważne, prawo, lewo, byśmy tylko nie wpadli na drzewo

@WYRODNYSYNOJCZYZNY jacy wy zaradni, moi drodzy, na pewno nie jesteście ubodzy

@KONPATRIOTA owszem, owszem, coś tam mam, ale wam nic nie dam

@SPINDOKTOR ludu, mój ludu, płać bo umrzesz z nudów

#SPINDOKTOR

 

#SPINDOKTOR

@SPINDOKTOR ze sprawiedliwości społecznej dostałem dostatecznie

@SPINDOKTOR z mataczenia masami, tworzę origami

@SPINDOKTOR pójdźcie do wyborów, wybierzcie doktorów

@SPINDOKTOR dam wam na co macie chcicu, wylądujecie na Księżycu

@SPINDOKTOR górnikom stworzę raj, baju, baju, baj

@SPINDOKTOR dam każdemu po jowie, staniecie na głowie

@SPINDOKTOR morał z tego taki, że trzeba obrać ziemniaki